Co mówią badania o słuchaniu, rozmowie i mowie dziecka

1. Zalecenia WHO dla dzieci poniżej 5 lat (2019)

Źródło: Światowa Organizacja Zdrowia, „To grow up healthy, children need to sit less and play more”, 24 kwietnia 2019, who.int/news/item/24-04-2019-to-grow-up-healthy-children-need-to-sit-less-and-play-more. Dla 3–4 lat: co najmniej 180 minut aktywności w ciągu dnia (w tym 60 minut o umiarkowanej lub wysokiej intensywności), siedzący czas przed ekranem nie dłuższy niż godzina (mniej to lepiej), 10–13 godzin dobrego snu. Dla 2-latków: do godziny ekranu, dla 1-latków ekran niezalecany. Przy czynnościach siedzących zaleca się czytanie i opowiadanie z opiekunem. Wniosek dla nas: zabawy audio i ruchowe pasują do zaleceń o ograniczaniu ekranu, ale nie zastępują czytania z dorosłym.

2. Amerykańska Akademia Pediatrii o audiobookach i odtwarzaczach

Źródło: American Academy of Pediatrics, „Audiobooks, audio players and child development” (aap.org, strona dla rodziców). AAP pisze, że badań samych odtwarzaczy audio dla małych dzieci (np. Yoto, Toniebox) jest niewiele, a narracja audio nie jest idealnym zamiennikiem czytania z rodzicem (Dore i in., 2018: u 4–5-latków narracja poprawiała zrozumienie, ale najlepsze było czytanie z rodzicem). W badaniu Olson i in. (2026) u uczniów klas 3–4 krótkie rozmowy dorosłego z dzieckiem zwiększały naukę słownictwa w porównaniu z samym słuchaniem. Wniosek dla nas: zachęcamy do słuchania razem i rozmowy po zabawie; nie twierdzimy, że zabawy zastępują rodzica.

3. Rozmowa z dzieckiem: Romeo i in. (2018)

Źródło: Romeo R. R. i in., „Beyond the 30-million-word gap: children's conversational exposure is associated with language-related brain function”, Psychological Science, 2018 (opis: news.mit.edu/2018/conversation-boost-childrens-brain-response-language-0214). U dzieci w wieku 4–6 lat liczba naprzemiennych wypowiedzi z dorosłym silniej wiązała się z wynikami testów językowych i aktywnością obszaru Broki niż liczba słów, które dziecko słyszało. Zależność utrzymywała się niezależnie od dochodu i wykształcenia rodziców. Ograniczenia: badanie korelacyjne, niewielka próba, nie dowodzi przyczynowości. Wniosek dla nas: projektujemy zabawy, w których dziecko odpowiada, ale nie obiecujemy, że to poprawi mowę.

4. Czytanie dialogowe: Barone i in. (2020)

Źródło: Barone, Chambuleyron, Vonnak, Assirelli, „Home-based shared book reading interventions and children's language skills: a meta-analysis of randomised controlled trials”, Educational Research and Evaluation, 2020. Analiza 30 badań z losowym doborem wykazała, że spośród programów dla rodziców tylko czytanie dialogowe (pytania, rozmowa o tekście) miało systematycznie pozytywne efekty; autorzy zauważają, że mierzono głównie krótkotrwałe efekty i że z czasem efekty słabły. Wniosek dla nas: pytania i czas na odpowiedź są dobrze uzasadnione, ale to nie to samo co własne badania zabaw audio.

5. Podstawa programowa wychowania przedszkolnego

Źródło: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego (Dz.U. poz. 356), załącznik nr 1: osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego, obszar IV (poznawczy) pkt 2 i 5 (wypowiadanie się, odpowiadanie na pytania, układanie i rozwiązywanie zagadek) oraz obszar I (fizyczny) pkt 5 (zabawy ruchowe, w tym rytmiczne). Sprawdź zawsze aktualny, ujednolicony tekst aktu w Dzienniku Ustaw.

6. Czego nie wiemy

Nie ma (wg naszego przeglądu) badań z grupą kontrolną nad interaktywnymi zabawami audio dla przedszkolaków. Nie mamy ogólnopolskich danych o częstości wad wymowy u dzieci. Nasze badanie wśród rodziców pokazuje potrzeby, ale nie dowodzi skuteczności. Planujemy pilotaż z przedszkolami i specjalistami, a wyniki opublikujemy.

Pytania rodziców